Juan Izuzkiza. Paranoiaren hozberoa (nintendorena). Pamiela (Juan Zelaia Saria 2007)

Nonbait esana dugu blog honetan ez dugula hitzik egingo bizirik dauden euskal egileen liburuez. Baina, hala ere, kontabilitate pertsonal moduko bat eraman ahal izateko, hemen jarriko ditugu irakurri ahalako liburu guztiak.

 Joxe Austin Arrieta. Terra sigillata. Txalaparta.

Nonbait esana dugu blog honetan ez dugula hitzik egingo bizirik dauden euskal egileen liburuez. Baina, hala ere, kontabilitate pertsonal moduko bat eraman ahal izateko, hemen jarriko ditugu irakurri ahalako liburu guztiak.

 Chesil beach. Ian McEwan. Anagrama.

Liburu hau birritan aholkatzen ikusi dut aste honetan bertan: Radio Euskadiko Graffitikoek eta Iban Zalduak, egunkari batean. Duela pare bat aste irakurrita neukala ahazturik neukan, bi aipamen horiek irakurketa berritu didaten arte. (Ahaztuta dudan bezala egile berari irakurritako beste zerbait, gaur gonparazioa egiteko primeran etorriko zitzaidakeena. Baina ezin denean ezin da: memoria alu hau noizbait erauziko balidate ere, berdintsu nenbilke). Eta egia da, aholkatzeko modukoa da nobela hau, bai baitu zerbait irakurlea gozo-gozo baina jakinminez aurrera eroaten duena. Alabaina, ez beza inork uste obra nagusi baten aurrean gaudenik. Bikote ezkonberri baten larrua jotzeko ezintasuna da abiapuntua eta ardatza. Bitxia egiten da sexuaz eta amodioaz halako britainiartasun hotz batez antolatzea kontaketa guztia, drama txiki hori profitatzen baitu egileak, Britainia Handira sexu liberazioaren oldarra iritsi baino lehenxeagoko garaiak deskribatzeko (1962). Bi protagonistak jator askoak dira, aurrerakoiak eta ikaragarri maite dute elkar. Areago, elkarrentzakoak dira. Baina sexurako ezintasunak, paradoxa baten aurrean jarriko ditu: gaur ezkondu gara, baina egin ote dezakegu elkarrekin aurrera (geure maitasunean, geure bizitzetan), elkarren arteko sexurik ezean? Ez da hori bakarrik nobelan kontatzen dena, baina batez ere horixe da. Geza eta mengela dirudi, baina MacEwanek dotore asmatzen du kontakizuna denbora guztian. Esango nuke, hala ere, eleberriaren azken aldera, idazlea bera aspertu egiten dela, eta abiadan amaitzea deliberatzen duela, di da, esan beharrekoa. Izan ere, nobelaren denbora ia guztia, gau bakarrean gertatzen baita eta azken orrietan, urte osoak pasatzen dira arrapaladan, zertzelada apurretan. Niri ondo etorri zitzaidan erritmo aldaketa hori juxtu gertatzen EZ zen guztiarekin gogaitzen hastera nindoan puntuan. Nobela txiki handi bat, beraz.

Horoskopoak idatzi ez idatzi erabaki ezinik gabiltzan bitartean, Quim Monzó laguna izan dugu geurean egun batzuetan atsedentzen eta parrandan. Eta berak bidali digu gauzatxo harrigarri bat, arbolari buruzkoa, gaztelaniaz. (Izugarria egiten da kataluniar eta euskaldun batek “etsaiaren” hizkuntzan elkar ulertu beharra. Bizimodu garaikidearen paradoxak dira). Bi aholku dauzkat, hala ere: 1- Ez zaitez inola ere hau ikustera jarri, letraeroa ez bazara. 2- Ikustea deliberatu baduzu, emaiozu ordenagailuaren bolumenari topera. On egin. Hemen da.

Bai, hemendik aurrera, horoskopoa egitera dedikatuko naiz blog honetan, eta zure eguneroko etorkizuna asmatzera. Tabakalerari buruz egin ditudan galderek sortu duten interes eskasa ikusirik, hobe dut beste zeregin batean indar egitea, zinez. Edo herriz aldatzea, baina berandutxo da horretarako. Hemen milatik oso gora lagun ibiltzen zarete, baina, antza, nahasturik nabil, interesatzen ez zaizkizuen gaiak plazaratzen. Horoskopoa, beraz. Gainera, ez da ohiko horoskopoa izanen: dado baten laguntzaz egin beharrekoa izango da. Dadoa behin bakarrik bota behar duzu. Hori bai: egurrezko mahai baten gainean beharko du izan (nahitaezkoa da egurrezkoa izatea), tartean ez oihal, ez mantel eta ez bestelakorik. Dadoak eta egurrak, zuzeneko kontaktu materikoa beharko dute izan. Horren arabera jakingo duzu zer gertatuko zaizun. Ez du axola noiz edo non jaiotakoa zaren, azken finean, mahaiaren egurrak eta dadoak bai baitakite noizkoa-nongoa zaren, zodiakoari batere behatu beharrik gabe. Sinets iezadazu, gauza batzuek, anima dute, berez. Sekulakoa. Egia esan, zuk baino konexio kosmiko hobea lortzen dute eurek izar eta planetekin. Seinaleak ulertzen jakitea da kontua. Eta, total, behinola horoskopoa egiteko eskatu zidaten aldizkari batean, bertsotan egin beharreko lana zen, gainera, errima eta guzti, eta nola ezetz esan nien, eta nola beti haren akorduan geratu naizen, ba orain egingo dut, errimarik gabe izan arren, baina aberria eta kultura salbatzeko, kar, kar, oraino egin dudan guztia baino eragingorragoa izango delakoan. Ez dago zaila, egia esan. Presta zaitez, bihartik, etzitik edo etzidamutik aurrera ikusiko duzu zertaz ari naizen, hementxe bertan, alua baita mundua, izatez.

(Oharra: Bost atal bakarrik aipatuko dira: 1-Osasuna; 2-Harreman, sexu eta amodio kontuak; 3-Dirua; 4-Lana eta 5-Bizitza Jeneralean. Hortik aurrera, gehiago ere aipa nitzake, baina segur egon nahi dut nire pronostikoa zurekin bete egingo dela. Menu motza hobea izaten da, goitik behera asmatu nahi bada. Bai, izarretan irakurtzea, kiromantzixa eta kartomantzixa izango dira nire etorkizuneko zeregin. Orain arte bezala, garesti ordaintzen ditudan alferrikako lanik ez hartzen ibiltzeko, diot. Eta horoskopoarena ere ez badabil, eskela eta kiroletara pasatuko naiz. Komo hay Dios).

Tabakalera izen beretik izan da nazioarteko: Donostiako Kultura Garaikidearen Nazioarteko Gunea. Gaztelaniaz ere bai: Centro Internacional de Cultura Contemporánea. Denak maiuskulaz, hasieran. Nazioarteko eta Internacional ere bai, prefosta. Gaur dena da kultura, eta dena da garaikide. Zer bestela. Tabakalera gune dela ere badakigu, baina Nazioarteko? Hori ez da hain erraza.

- ZERK EMANGO DIO TABAKALERARI NAZIOARTEKO IZAERA HORI? TURKIAN, BERLINEN EDO ABIDJANEN EGINIKO KULTURA-OBJEKTUAK AGERTUKO DIRELA BERTAN? HORI AL DA “NAZIOARTEAN EZINBESTEKO KULTUR ERREFERENTE” BIHURTZEKO ERABAKI DUTEN TAKTIKA, ALA, AITZITIK, NAZIOARTEKO HITZA, IKUSITAKOAK IKUSITA, ORAIN TRABA DA?

PD: Erantzunik baldin bada, eskerrik asko, aurrez.

Hastapenean, Biblioteka Nazionala Tabakaleran ei zihoan. Orain ez, orain Koldo Mitxelena bikainean. Ederki, pozten gara, beti egin zaigu oso maitea etxetzar hori. Mediateka, ordea, Tabakaleran doa. Ederki hau ere. Hala behar badu, bedi. Irakurritako adierazpenen arabera, ematen du Euskal Liburutegiaren onurarik behinena, Tabakaleran 5.000 metro koadro libre uztea dela. Lehen, alderantzizkoa zen, Tabakaleran leku aproposa zeukala esaten zen, bikaina zela zrbitzu kulturalak elkarren ondoan jartzea. Bon, bon, bon…

- ZERGATIK DA ON EUSKAL LIBURUTEGIA TABAKALERAN EZ EGOTEA, HAN NAHIKOA LEKU EGONDA? ZEIN DA MEDIATEKA ETA BIBLIOTEKA APARTE EDUKITZEAREN ONURA?

Tabakalerak bilduko ei ditu gurean direnak. Ederki. Koldo Mitxelena Kulturunean egongo den Biblioteka Nazionala ezik, bestelakoak ezagutzen genituen lehendik, ibili baitabiltza aspalditik. Orduan…

- MEREZI AL DU HAINBESTERAKO INBERTSIOAK, ERAIKITA ETA MARTXAN DAUDEN KATXARROAK BERREGITEKO? ZENBAT ORDAINDU BEHAR DUGU ORAIN DAUKAGUNA EDUKITZEKO?

Pentsa liteke, esku artean ditugun kultura erremintak, denak elkarren ondoan jarrita eta txalupa berean sartuta, gauzek hobeto funtzionatuko dutela Tabakalerarekin. Baina,

- ZERGATIK FUNTZIONATUKO DUTE HOBETO, ORDEA? GAIZKI FUNTZIONATZEN OTE DUTE ORAIN? EZ OTE DU BAKOITZAK BERE ASKATASUNA GALDUKO ETA, PORROTIK BALDIN BADA, EZ OTE DA IZANGO ERABATEKOA?

Datorren zapatuan, Apirilak 12, SAUTRELAren bolada berria hasiko da, uda bitartekoa. Gure taldeko gazteek (Maialen Sarasua, Xabier Gantzarain, Jon Benito…), promoziorako bideo eder bat egin dute. Hementxe jarri dugu.

Ez daukagu sarietarako aurrekonturik, baina ederra litzateke zuetako baten batek promoan darabilgun testua norena den asmatzea: tonuagatik, gaiagatik… Pista bakarra: itzulitakoa da. Garagardotxo bat bada ere, geure kontura.

Tabakalera gure kulturgintzarentzat gune estrategikoa eta etorkizunekoa izatekoa omen zen. Orain ere hala izango da, seguru, bai, behintzat kulturaren politikarien ahotan. Baina galderaren bat edo beste egin nahi nuke, ea baten batek ba ote dakien erantzuten. BOST GALDERA ZEHATZ, Apirilaren 13ra bitartean, goizeko 8′30tan, egunean bat agertuko direnak. Hara hemen lehenengoa, bitan banatzen dena:

- ZEIN BERRITASUN DAKAR TABAKALERAK? ZEIN DU ALDE HONETATIK ALBISTEA? TRESNA BERRIRIK GABETAN, BA OTE DAGO ETORKIZUNEKO APUSTU ESTRATEGIKOA DELA SINESTERIK?

Nork ez du ezagutu txakurra duen artzainik. Areago, nork ez du ezagutu bere zakurrari Txiki izena jarri dion artzainik. Gurean kontu batzuk oso geureak ditugu: Gaztelugatxe, Bardeetako abioiak, Guggenheim, Athletic, Modenako ozpinez eginiko pintxo jator askoak eta euren txakurrei Txiki izena jartzen dieten artzainak, batzuk bakarrik aipatze aldera. Neu ere txakur zalea nauzue. Argazkikoa, gure bi txakurretako bat da. Ez da Txiki deitzen, baina ia ia. Hemen eta hemen idatzi nuen berari buruz, eta sarrera gehiagotan ere agertzen da blog honetan, garrantzia baitu gure etxekoon bizitzetan. Urtebete da ekarri genuela, eta pozik gaude berarekin. Baina ez nik nahi nukeen beste: denbora honetan guztian saiatu naiz nola idatzi erakusten, ordenadorea eta teklatua nola erabili behar diren esplikatzen, berak egin ditzala nik egin beharreko lanak agintzen, horretarako behar baitu izan etxeko txakur onak: ugazabari laguntzeko. Baina, bai zera, Tximi gureak ezetz dio, nahikoa lan baduela bere odolak agindutakoari segitzen, eta nahiago dituela auzoko katuak nire lanmahaiari lotuta baino. Kapritxoso hutsa da, eta halaxe ari da hazten: nahi duena eginez beti. Horregatik harritu naiz hainbeste Txiki deitzen den arditxakur honek idatzi duen artikuluarekin. Zinez egingo zaizu interesgarri, baldin eta Idiazabalgo gaztaren aferaz idatzi genuena interesatu bazitzaizun. Cheesgate deitzen den kontu bat ere argitaratu genuen atzerrirako. Gure Tximik badu nori ikasirik. Bikaina da artzainaren Txikik idatzitakoa, gezurra dirudi txakur batek hain garbi idatz dezakeenik, eta blog bat hain ederki kudea dezakeenik. Hori bai, gurea andaluza den bezala, Txikik gaztelaua behar du, gaztelaniaz bakarrik idazten baitaki berak. Eta elikadura eta geografia ere nahastu egiten ditu, bere artikuluak EN CONTRA DE ETXEGARATE baitu izenburu, gazta eta mendilepo baten izenak nahastuz.

Hau baino lehenagoko sarreran, Hamalau esan eta lau bakarrik izan izenekoan, esaten nuen bi txosten daudela gutxienez konparatzeko, Tabakaleraren kontu honetan. Bata, 2007koa, DOSIERRA deitzen zen eta bestea, herenegungoa, ERAKUNDEEN ARTEKO AKORDIOA. Ariketa ederra zen bata eta bestea alderatzea, esaten diren hitzak euren tamainan ulertzeko. Linkak ere jarri ditut txosten horiek eskura ditzazuen. Kasualitatea izango da, baina iazko DOSIERRA desagertu egin da zegoen lekutik, eta ez hori bakarrik: ERAKUNDEEN ARTEKO AKORDIOA jarri dute hura zegoen lekuan. Nahita? Nahi gabe? Ez dut pentsatu ere egin nahi. Baina kontua da orain dosier hori ez dagoela zegoen tokian, eta bakarra ageri dela bi ziren lekuan. Nik neure ordenagailuan daukat deskargatuta, pdf formatoan. Iruditzen zait egokia litzatekeela DOSIER hori sarean jartzea, baten bat irakurtzeko gogoz egon liteke eta. Baina ez dakit halako lanik interneten egiten. Lagunduko al dit baten batek? Bidali modua hona, eta egingo dut. Mertzi.

(KASU HEMENTXE DAGO AUKERAN!: doss_eusk.pdf)

…edo, gaztelaniaz, Dónde dije digo, digo Diego. Ederra litzateke baten batek, Tabakaleraren egitasmoak zirela eta, 2007an jendaurreratu zen txostena eta orain agertu dutena alderatzea (Lehenerako, sartu hemen eta deskargatu DOSIERRA deitzen dena. Bigarrenarentzat, sartu hemen eta deskargatu ERAKUNDE ARTEKO AKORDIOA deitzen dena). Ez da lupa handiegirik behar gauza batzuk ederki aldatu direla ikusteko. (Nora ezkutatu zarete kulturako kazetari prestuok?). Ordea, bietan sinetsi behar guk. Beti sinetsi egin behar, bai orduan eta bai orain, Alfa ziotenean eta Omega diotenean. Mozoloak gu. Edo bestenaz, Betikontrak, aurrerapenaren etsaiak, ziudadano kaxkarrak. (Txabarri maiteak, Anoeta Arena zela eta, sarritxo esan zigun bezala: Patxikontrak).

Pd: Sarrera hau egin eta berehala, lehenengo DOSIERRA ez zait gehiago agertzen. Ez dakit zer gertatu den. Hala ere, orduko egitasmoak zeintzuk ziren jakiteko, hemen ere badago zer ikusirik. Berehala ohartuko zara, iaz agertzen ziren hainbat arlo eta espezialitate —inbertsio handiak behar zituztenak, ezin estrategikoagoak zirenak—, ez direla orain aipatu ere egiten: Behatoki teknologikoa, diseinua, soinu kultura, zientzia, gastronomia… Noiz ote zebiltzan zuzen kulturaren gure arduradunak, orduan ala orain? Seguru asko, bietan eta beti).

Apustu bat egingo nioke gustura, nahi duenari: ezetz izan Tabakalera orain arte esan diguten guztia. Eta, neurri batean, poztuko naiz, niri ez baitzaizkit kalkuluak ateratzen, zoritxarrez. Ez gara aski, ez gara hain kultura-gose, eta gure politikariek ez dute kultura behar beste maite, batez ere ez badu onura ekonomiko eta propangandistiko agerikorik ekarriko. Azkenean baietz egin gauza erdibideko bat, nolabait, gure orain arteko kultura katxarro publikoak berrantolatzeko balio duen zerbait. Ezetz agertu Tabakaleran ezer berririk, ez gastronomiarik (hortxe dago Sukal Leku estreinatu berria, itxura batean alferrik), ezetz agertu zientzia edo pentsamendurik, ezetz orain arteko hitz potoloetan esandakorik. Ezetz izan etorkizunerako gune estrategikorik. Baietz izan daukaguna kudeatzeko helburuarekin egin nahi den zerbait eta, batez ere, baietz izan etxetzar madarikatu hau lortu genuenez, bete beharko da zerbaitekin. Baietz neuk asmatu. Bost euro, nahi duenari.