David de Jorge lagunak eta biok hiru blog ditugu elkarrekin. Horietako bat euskaraz dago eta ezagutuko duzue, agian, sukaldean.com deitzen da. Egia esan behar bada, oihartzun txikia izan du egindako lanaren aldean eta guk genuen itxaropenaren ondoan. Beste bi ere baditugu gaztelaniaz, beti pentsatu izan baitugu Interneten zabalik daudela bideak, eta norbera izan daitekeela jaun eta jabe, bere editorial txikian. Blog horietako bat sukaldean.com horren klona da, recetania.com izenez bataiatua eta, bestea, geure erokeria gastroliterarioak isurtzeko leku aproposa eraiki asmoz egindakoa: glotonia.com. Etzitik aurrera, ostegunez, Maiatzaren 8arekin, jada ez dira gehiago “gure” izango, erosi egin baitizkigute edo, hobeto, bi urterako “alokatu”, prezio onean, gainera. Madrilgo soitu.es gunean agertuko gara aurrerantzean, orain arte bezala, geu egile eta jaun gaituela. Euskaraz eta erdaraz aritzearen arteko aldeak dira horiek. Eta beste egiaztapen bat ere bai: azkenean iritsi gara Interneten negozioren bat egitera, aspalditik amestu bezala. Izango da, seguruenik, bi leku horiek ez genituelako pentsatu negozio modura. Hortxe egon daiteke, itxura batera, arrakasta dirudien gertaera honen sekretua.

David laguna eta biok pozik gaude Madrid Fusión delako gastronomia gailurrean egin genuenarekin. Hemen eta han ari dira guk aipatutakoak aztertzen, baina, oroitzapen guztien artean, Andoni Luis Aduriz eta Heston Blumenthalekin eginiko bazkaria eta mahai ondoko luzea gailentzen da eromen hartatik. Huntaz eta hartaz aritu ginen, Andoni bero-bero baitzegoen bere ponentzietako batekin: “Oliba hezurrez egindako sua”, horixe zuen gaia. Esaten zuen aurkikuntza ikaragarria dela eta jakiei beste lurrin bat ematen diela etabar etabar. Heston adi-adi zegoen. Ez dakienarentzat esan dezadan, munduko jatetxe onena izendatu dutela berea pare bat aldiz, The Fat duck delakoa eta bera izar handienetakoa dela bai sukaldean eta bai BBCko kamera eta mikroen aurrean. Mutil atsegina, argia eta alaia, ez dauka ahazteko Astigarrako sagardotegi batean duela pare bat urte egin genuen parranda. Halako batean esan zion Andonik: “Oliba hezurrez osatutako pakete bat bidaliko diat, esandako frogak egiteko hire etxean”. Eta Hestonek: “Bidal iezazkidak olibak osorik, eta jan eta gero, neronek gordeko dizkiat hezurrak!”.

Madrid Fusión du izena urtean behin Espainiako hiriburuan antolatzen den sukaldari bilera erraldoiak, José Carlos Capel jaunaren gidaritzapean. Ikustekoa da antolakuntza, ponentzia eta hitzaldiez gain, han ez baita falta diru gehien duten marka handienen standik, metro karratua 3.000 euro ordainduta. Jateko eta edateko ere, finenetik eta nahi beste, Madrilgo Kongresu Jauregian.
Hango karreju eta entzungeletan, munduko sukaldari handienak gurutzatuko dituzu, esku-eskura guztiak. Aurten Troigros eta Piege frantziarrak, Magnus Ek suediarra, Redzepi daniarra, Bech pakistandarra, Patterson estatubatuarra eta Russo, Scabin eta Pierangelini italiarrak ibili dira atzera aurrera, besteak beste. Esan beharrik ere ez dago, Ferrán Adriá handia eta gure maisuak ere (Arzak, Subijana, Aduriz…), amuarraina errekan baino erosoago ibiltzen direla hango uretan. Sukaldariak ez-ezik, xouman galantak baitabiltza eginda mikrofonoa esku artean hartzen duten bakoitzean edota bideoaren laguntzaz euren egikerak erakusten dituztenean.
Munduko bazter guztietatik etorritako kritikariak, kazetariak eta produktu saltzaileak ere hantxe biltzen dira, nor baino nor. Eskailera mekanikoetan gora, Joan Roca edota Dani García sukaldari gazteak aurki ditzakezu, eta eurekin solastatu, edo, geuri egokitu zaigun bezala, Heston Blumenthal ikaragarriarekin sandwich triste bat bazkaldu. Izan ere, geuri ere gertatu baitzaigu aurten hitzalditxo bat ematea, eta han egon ginen Internet eta Gastronomiari buruz hitz egiten, David de Jorge laguna eta biok. Ondoan genituen Espainiako kritikagintzan dauden izenik nabarmenenak, Jose Carlos Capel bera, Javier Ferradal eta gure aspaldiko arerio bat, Carlos Maribona jauna, ABC egunkariko ahotsa jatearen kontu hauetan. Nahiko ongi pasatu zen kontua, eta primeran bete genuen Davidek eta biok mundutxo horretan irabazia dugun enfant terrible papera, nahiz eta lotsatiegiak garen terribleak izateko eta enfant izateko, ostera, aspaldi iragan zitzaigun adina.
Gauzarik jakingarriena egin zitzaidana, zera izan zen, sukaldari eta kritikariak, kezkaturik daudela oraintxe bertan Adriáren ondoren egiten den sukaldaritza berri horri izenik asmatu ezinda. Paul Arenós kataluniarrak eman zuen hitzaldi bat Gastronomiaren Historia idazteko behar handia dagoela esanez eta sukalde “tekno-emozionala” proposatu zuen berak izentzat, laurogei izenen artean hautatuta. Aukera izan genuen, halaber, izen zatar-zatarra zela esateko, sukaldea beti izan dela teknikoa eta beti gertatu dela emozionala, gizakiak sua eta tresnak gobernatzen ikasi zuenetik. Berdin zaio hori berari, ordea. Erantzuten du turboerreaktorearen izena ere guztiz dela zatarra, baina denok ulertzen dugula ederki zeri dagokion. Beraz, hemendik aurrera, eta hoberik ez dagoen artean, tekno-emozionala, horixe gure sukalde handienetan ikusiko dugun sukaldaritza. Zeruak gorde gaitzala.

Hasier Etxeberria. El Mundo. 080126